Ynni Rhanbarthol

Y weledigaeth ar gyfer De-orllewin Cymru yw manteisio ar botensial y rhanbarth o ran ynni carbon isel ar draws lleoliadau ar y tir ac ar y môr i ddarparu economi ffyniannus, deg a charbon sero net. Nod y trawsnewidiad hwn yw gwella ansawdd bywyd, diogelu ecosystemau a chyrraedd targedau allyriadau rhanbarthol a chenedlaethol ar gyfer 2035 a 2050.

Trosolwg

Mae Strategaeth Ynni De-orllewin Cymru yn nodi cynllun hirdymor i drawsnewid sut mae ynni yn cael ei gynhyrchu, ei ddefnyddio a'i reoli ar draws y rhanbarth. Datblygwyd y strategaeth gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru a phartneriaid rhanbarthol ac mae'n darparu llwybr i gyflawni system ynni sero net erbyn 2050. Mae'n canolbwyntio ar drydan, gwres a thrafnidiaeth, gan fabwysiadu dull system gyfan sy'n adlewyrchu nodweddion penodol De-orllewin Cymru, gan gynnwys ei sylfaen ddiwydiannol, ei daearyddiaeth wledig a'i photensial o ran ynni adnewyddadwy.

Pam mae'r strategaeth yn bwysig

Mae De-orllewin Cymru yn gyfrifol am oddeutu 36% o'r holl ynni sy'n cael ei ddefnyddio yng Nghymru, er mai tua 22% o’r boblogaeth sy’n byw yn y rhanbarth. Mae hyn yn bennaf oherwydd y crynodiad o safleoedd diwydiannol mawr. Er bod y defnydd o ynni ac allyriadau wedi gostwng ers 2005, nid yw cyflymder y newid yn ddigon cyflym i gyrraedd y targedau sero net. Mae allyriadau trafnidiaeth yn parhau i fod yn uchel, mae'r defnydd o wres adnewyddadwy yn isel, ac mae llawer o gartrefi yn dal i ddibynnu ar danwydd ffosil ar gyfer gwresogi. Ar yr un pryd, mae gan y rhanbarth gyfleoedd mawr o ran trydan adnewyddadwy, ynni'r môr, hydrogen ac effeithlonrwydd ynni.

Targedau ar gyfer 2035

Er mwyn bod ar y trywydd iawn i sicrhau sero net erbyn 2050, mae angen i Dde-orllewin Cymru leihau allyriadau sy'n gysylltiedig ag ynni 55% erbyn 2035. Mae hyn yn cynnwys:

  • Gostyngiad o 58% mewn allyriadau pŵer a gwres domestig
  • Gostyngiad o 56% mewn allyriadau masnachol a diwydiannol (ac eithrio diwydiant mawr iawn)
  • Gostyngiad o 51% mewn allyriadau trafnidiaeth

Erbyn 2035, mae'r strategaeth yn rhagdybio gweithredu ar raddfa fawr, gan gynnwys degau o filoedd o welliannau ynni cartref, gosod dros 78,000 o bympiau gwres, tua 320,000 o gerbydau trydan ar y ffordd, a thua 9,500 o wefrwyr cerbydau trydan cyhoeddus ac ar y stryd.

Cyfleoedd ynni adnewyddadwy

Mae cyfran sylweddol o gapasiti adnewyddadwy Cymru yn y rhanbarth, yn enwedig ynni gwynt ar y tir a solar. Mae'r strategaeth yn nodi potensial mawr am dwf mewn ynni gwynt ar y môr a gwynt arnofiol yn y Môr Celtaidd, cyflwyno solar ar raddfa fawr, morlynnoedd llanw a thechnolegau morol, a storio ynni. Erbyn 2035, gallai De-orllewin Cymru gynhyrchu'r hyn sy'n cyfateb i 147% o gyfanswm y galw am drydan o ffynonellau adnewyddadwy rhanbarthol.

Manteision Economaidd

Gallai cyflawni'r Strategaeth Ynni ddod â manteision economaidd sylweddol i Dde-orllewin Cymru. Rhwng nawr a 2035, gallai cyflawni'r weledigaeth ynni olygu bod angen bron i £4 biliwn o fuddsoddiad ychwanegol. Gallai'r buddsoddiad hwn gefnogi dros 16,000 o swyddi ychwanegol ar draws y sectorau ynni adnewyddadwy, effeithlonrwydd ynni a gwresogi carbon isel, a chynhyrchu tua £1.6 biliwn mewn gwerth ychwanegol gros. Mae gan lawer o'r swyddi hyn y potensial i gefnogi sgiliau lleol, cadwyni cyflenwi a chyflogaeth hirdymor os caiff y gwaith ei gydlynu'n dda.

Blaenoriaethau strategol

  • 1
    Effeithlonrwydd Ynni

    Mae lleihau'r galw am ynni ar draws cartrefi, busnesau a diwydiannau yn flaenoriaeth graidd. Mae hyn yn cynnwys rhaglenni ôl-osod ar raddfa fawr, gwella'r cartrefi sy'n perfformio waethaf, lleihau tlodi tanwydd, a sicrhau bod pob cartref newydd yn cael ei adeiladu yn unol â safonau sero net.

  • 2
    Cynhyrchu trydan

    Nod De-orllewin Cymru yw cynyddu'r trydan sy'n cael ei gynhyrchu drwy ddulliau carbon isel drwy gyfuniad o dechnolegau megis gwynt ar y tir, gwynt ar y môr a gwynt arnofiol, ynni solar, ynni morol a biomas. Mae'r strategaeth yn cefnogi perchnogaeth leol a chymunedol ac yn ceisio cynhyrchu mwy o drydan nag y mae'r rhanbarth yn ei ddefnyddio bob blwyddyn.

  • 3
    Systemau clyfar a hyblyg

    Mae angen systemau clyfar fel storio ynni, ymateb ar ochr y galw, mesuryddion clyfar a thariffau hyblyg i reoli'r galw cynyddol am drydan o gerbydau trydan a phympiau gwres. Mae hydrogen hefyd yn cael ei ystyried yn opsiwn hyblygrwydd allweddol, yn enwedig ar gyfer diwydiant a storio ynni.

  • 4
    Datgarboneiddio gwres

    Gwresogi yw un o'r heriau mwyaf. Mae'r strategaeth yn hyrwyddo dull system gyfan gan ddefnyddio effeithlonrwydd ynni, pympiau gwres, rhwydweithiau gwres a thanwydd carbon isel. Mae cartrefi nad ydynt ar y grid nwy yn cael eu blaenoriaethu, ac ni ragdybir unrhyw gysylltiadau nwy ffosil newydd ar gyfer cartrefi o 2025.

  • 5
    Datgarboneiddio trafnidiaeth

    Mae'r strategaeth yn cefnogi newid mawr i gerbydau trydan, gyda chefnogaeth seilwaith gwefru helaeth. Mae hefyd yn hyrwyddo trafnidiaeth gyhoeddus, teithio llesol, gostwng milltiredd ceir a rôl bosibl hydrogen ar gyfer bysiau, cludo llwythi a cherbydau trwm.

  • 6
    Cydgysylltu rhanbarthol

    Mae cyflawni'r trawsnewid ynni yn gofyn am gynllunio, buddsoddi a llywodraethu cydlynol ar draws awdurdodau lleol, gweithredwyr rhwydwaith, diwydiannau a chymunedau. Mae cysoni cynllunio ynni â datblygu economaidd a buddsoddiad mewn seilwaith yn hanfodol.

Camau nesaf

Bydd sicrhau system ynni sero net yn Ne-orllewin Cymru yn gofyn am gamau gweithredu brys a pharhaus. Mae'r camau allweddol nesaf yn cynnwys sefydlu trefniadau llywodraethu rhanbarthol clir, cynyddu ymwybyddiaeth o'r strategaeth ar draws y rhanbarth, a datblygu cynllun cyflawni manwl. Mae'r trawsnewid hefyd yn gyfle mawr i wella fforddiadwyedd ynni, lleihau tlodi tanwydd, cryfhau economïau lleol a chefnogi adferiad gwyrdd teg a chynhwysol.

Cysylltwch â ni Darllen y strategaeth

Yn ein rhanbarth